Title: GMINNA STRATEGIA
Author: GOPS
Last saved by: ALA
Company: GOPS SZYPLISZKI

Załącznik do
                                                                                                            Uchwały Nr XXI/153/05
                                                                                                            Rady Gminy Szypliszki
                                                                                                            z dnia 30 kwietnia 2005r.

GMINNA STRATEGIA
ROZWIAZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH
NA LATA 2005-2010

CZĘŚĆ  A

ANALIZA PROPBLEMÓW SPOŁECZNYCH
GMINY  SZYPLISZKI

I.	WSTĘP.

          Gmina Szypliszki położona jest w północnej części Województwa Podlaskiego w Powiecie Suwalskim.
Obszar gminy zajmuje powierzchnię 15.656ha.
          W 2002 roku Główny Urząd Statystyczny przeprowadził spis powszechny ludności i mieszkań. Spis obejmował wiele aspektów życia codziennego i warunków mieszkaniowych ludności.
          Wg wyników spisu w gminie Szypliszki w 2002roku mieszkało 4.099osób, w tym 2.083 mężczyzn i 2.016 kobiet (na koniec roku 2004 -           4.213 osób ogółem , w tym : 2.129 mężczyzn i 2.084 kobiety).
W gminie jest 1005 mieszkań zamieszkanych o ogólnej powierzchni użytkowej 84.853m². Przeciętna powierzchnia użytkowa na 1 mieszkanie wynosi 84,4m², a przeciętna powierzchnia użytkowa na 1 osobę wynosi 20,4m².
W gminie Szypliszki jest 534 osoby niepełnosprawne, co stanowi  12,7% ludności ogółem.

Tabela I.  Ludność

Wyszczególnienie | Ogółem | Mężczyźni | Kobiety

Ogółem  :         
  w tym w wieku:
  - 0 -15 roku życia

  - wiek produkcyjny
    od 16 roku życia 

  - wiek poprodukcyjny

4.213

1.005

2.626

682

2.129

508

1.478

243

2.084

497

1.148

439

                                          
Tabela II.   Mieszkania.

Wyszczególnienie

Mieszkania
ogółem

Mieszkania
o liczbie izb
     1-2

Mieszkania
o liczbie izb
       3

Mieszkania 
o liczbie izb
      4

Mieszkania
o liczbie izb
 5 i więcej

Liczba izb
ogółem

Przeciętna liczba izb na 1 mieszkanie

Ogółem : | 1005 | 97 | 243 | 391 | 274 | 4154 | 4,13

Tabela III.  Osoby niepełnosprawne.

Wyszczególnienie | Ogółem | Mężczyźni | Kobiety

Ogółem:
   w tym:
    - osoby niepełno - 
     sprawne wg ekono –
    micznych grup wieku:

    - przedprodukcyjnym
    
    - produkcyjnym

    - poprodukcyjnym

    - osoby niepełno-
     sprawne wg aktyw-
     ności zawodowej

    - aktywni zawodowo

    - bierni zawodowo

534

20

246

268

97

436

260

9

145

106

60

199

274

11

101

162

37

237

II.	POMOC SPOŁECZNA

      Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Szypliszkach działa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2004r. Nr 64, poz. 593) oraz statut Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Szypliszkach.
Ośrodek pomocy społecznej ma siedzibę przy ul. Suwalskiej 21. Obszar działań obejmuje teren gm. Szypliszki składający się z 50 miejscowości.
Obsługiwany jest przez jednego pracownika socjalnego.

W 2004 roku z pomocy społecznej w formie pomocy finansowej i w formie pracy socjalnej skorzystało 657 osób. W odniesieniu do ogólnej liczby mieszkańców , liczba osób korzystających z pomocy społecznej stanowi 15,6%.

   W ramach pomocy środowiskowej osobom w wieku podeszłym, niepełnosprawnym i chorym przewlekle świadczona była pomoc w formie usług opiekuńczych – czynności gospodarczych i pielęgnacyjnych. Z tej formy pomocy w 2004 roku korzystało 10 osób.
Ustawa o pomocy społecznej nakłada gminom obowiązek zapewnienia specjalistycznych usług opiekuńczych osobom z zaburzeniami i chorym psychicznie.
Z tej formy pomocy nie korzysta żadna osoba, ponieważ obecnie nie zachodzi taka konieczność.

TYPY RODZIN OBJĘTYCH POMOCĄ SPOŁECZNĄ

Ogółem z pomocy społecznej w 2004 roku skorzystało 166  rodzin, o liczbie osób w rodzinie 657 .
Spośród tych rodzin można wyróżnić:
a)	rodziny, w których liczba dzieci nie przekracza: 3 – 77 ( liczba osób: 291),
b)	rodziny wielodzietne: 48 – ( liczba  osób: 340),
c)	rodziny niepełne: 14 – ( liczba osób: 55).

Tabela IV.  Typy rodzin objętych pomocą.

Wyszczególnienie | Liczba rodzin ogółem | Liczba osób w rodzinach
Ogółem : | 166 | 657
o liczbie osób 1 | 23 | 23
o liczbie osób 2 | 24 | 48
o liczbie osób 3 | 29 | 87
o liczbie osób 4 | 24 | 96
o liczbie osób 5 | 23 | 115

o liczbie osób 
   6  i więcej

43

288

Rodziny z dziećmi 
   ogółem:

125

631

o liczbie dzieci 1 | 31 | 89
o liczbie dzieci 2 | 29 | 119
o liczbie dzieci 3 | 17 | 83
o liczbie dzieci 4 | 23 | 138
o liczbie dzieci 5 | 12 | 83
o liczbie dzieci 6 | 6 | 48

o liczbie dzieci 
   7 i więcej

7

71

Rodziny niepełne
ogółem:

14

55

o liczbie dzieci 1 | 4 | 8
o liczbie dzieci 2 | 3 | 9
o liczbie dzieci 3 | 2 | 8

o liczbie dzieci
   4 i więcej

5

30

Rodziny emerytów i rencistów ogółem: | 21 | 65
o liczbie osób 1 | 5 | 5
o liczbie osób 2 | 7 | 14
o liczbie osób 3 | 2 | 6

o liczbie osób
  4 i więcej

7

40

USTAWOWE  PRZESŁANKI  PRZYZNANIA  POMOCY

Głównym powodem przyznania pomocy w 2004 roku było :

a) bezrobocie                                      68 rodzin (244 osoby w rodzinach),
b) ubóstwo                                          14 rodzin ( 45 osób w rodzinach),
c) niepełnosprawność                         15 rodzin ( 49 osoby w rodzinach),
d) bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzeniu
    gospodarstwa domowego               21 rodzin ( 118 osób w rodzinach),
e) wielodzietność                                48 rodzin ( 340 osób w rodzinach),
f) ochrona macierzyństwa                   14 rodzin ( 74 osoby w rodzinach),
g) długotrwała choroba                       23 rodziny (74 osoby w rodzinach), 
h) alkoholizm                                      14 rodzin ( 59 osób w rodzinach),

W większości przypadków pomoc udzielana była z powodu występowania jednocześnie kilku przesłanek.

III.	BEZROBOCIE.

       Organizacją pośrednictwa pracy i poradnictwa zawodowego dla bezrobotnych z terenu gminy Szypliszki zajmuje się Powiatowy Urząd Pracy w Suwałkach.

Tabela V. Struktura bezrobotnych na dzień 31.12.2004r.

Wyszczególnienie

Ogółem
zarejestrowani

Kobiety

Mężczyźni

Ogółem 
z  prawem do zasiłku

Kobiety

Mężczyźni

Ogółem:
w tym:
-  poprzednio pracujące

-  dotychczas nie pracujące

245

181

64

127

88

39

118

93

25

32

31

1

12

12

0

20

19

1

Osoby niepełnosprawne
ogółem :

3

2

1

0

0

0

IV.	NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ.

     W myśl ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997r. (Dz. U.  Nr 123, poz. 776) niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszeni a sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy.
    Najpełniejsze dane statystyczne dotyczące rozmiaru niepełnosprawności można uzyskać ze spisu powszechnego.
W 2002 roku w Polsce żyło 5 456 700 osób niepełnosprawnych, co stanowiło 14,3% ogółem ludności. W gminie Szypliszki zamieszkiwały 534 osoby niepełnosprawne co stanowiło 12,7 % ogólnej ludności.
Aktywnych zawodowo było 97 osób (tj. pracujących i poszukujących pracy), a pozostałe 536 osoby były bierne zawodowo.

Niepełnosprawność – a służba zdrowia.

   Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej CORDIS w Szypliszkach zapewnia zakres usług medycznych dla osób niepełnosprawnych na poziomie podstawowym tj. – prowadzone są działania profilaktyczne, diagnostyczne, leczenie schorzeń podstawowych i chorób towarzyszących.
Opiekę specjalistyczną prowadzą Oddziały Szpitalne w Suwałkach, poradnie i gabinety specjalistyczne również w Suwałkach.

Niepełnosprawność – a edukacja.

  Na terenie naszej gminy nie ma specjalnych klas integracyjnych. Dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności uczęszczają na zajęcia do szkoły , a program mają dostosowany do możliwości psychofizycznych ucznia.
 Dwoje dzieci z gimnazjum i troje dzieci ze szkoły podstawowej zgodnie z zaleceniami Poradni  Psychologiczno – Pedagogicznej mają przydzielone nauczanie indywidualne w domu.

Niepełnosprawność – a opieka społeczna.

      Osoby niepełnosprawne i ich rodziny, które zgłaszają się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej mogą otrzymać pomoc w postaci finansowej bądź socjalnej zgodnie z ustawą o pomocy społecznej.
      W 2003 roku 26 osób niepełnosprawnych pobierało rentę socjalną, a 8  osób zasiłek stały wyrównawczy. W 2004r. zasiłek stały otrzymywało 10 osób.
       Osoby w podeszłym wieku, starsze i niepełnosprawne korzystają z pomocy w formie usług opiekuńczo - pielęgnacyjnych  i gospodarczych wykonywanych przez 3 opiekunki . Tą forma pomocy objętych było 10 osób.

V.	UZALEŻNIENIA.

     Światowa Organizacja Zdrowia jako jednostkę chorobową wprowadziła termin „ zespół uzależnienia od alkoholu”. Jest to stan zmian psychicznych i zwykle także somatycznych spowodowany nadużywaniem alkoholu, charakteryzujący się skłonnością  do stałego lub okresowego używania alkoholu. Skala problemów wynikających z uzależnienia jest na tyle duża i poważna, że działania w tym zakresie regulowane są ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Pracownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej zajmuje się obsługą Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.
      W 2004 roku alkoholizm był przesłanką do przyznania pomocy 14 rodzinom, w której żyje 59 osób.
      Do izby wytrzeźwień w Suwałkach w roku 2004 doprowadzono 6 osób nietrzeźwych z terenu tut. gminy, a 2 osoby były zatrzymane do wytrzeźwienia w pomieszczeniach policyjnych.

GMINNA KOMISJA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH.

Zakres działalności:

1.	Zwiększenie dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla osób uzależnionych od alkoholu.
2.	Udzielanie rodzinom, w których występują problemy alkoholowe, pomocy psychologicznej i prawnej, a w szczególności ochrony przed przemocą w rodzinie.
3.	Prowadzenie profilaktycznej działalności informacyjnej i edukacyjnej, w szczególności dla dzieci i młodzieży.
4.	Wspomaganie działalności instytucji, stowarzyszeń i osób fizycznych, służącej rozwiązywaniu problemów alkoholowych.
5.	Podejmowanie interwencji w związku z naruszeniem przepisów określonych w art. 13¹ i 15 ustawy oraz występowanie przed sądem w charakterze oskarżyciela publicznego.
6.	Wspieranie zatrudnienia socjalnego poprzez organizowanie i finansowanie centrów integracji społecznej.

     W 2004 roku do Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Szypliszkach wpłynęło 5 wniosków o skierowanie na leczenie odwykowe, z tego 4 wnioski skierowano do Sądu Rejonowego w Suwałkach.
W roku bieżącym został utworzony punkt konsultacyjny dla osób z problemem alkoholowym i członków rodzin.
Porad udziela instruktor terapii uzależnień 2 razy w miesiącu ( co drugi wtorek) w Świetlicy Gminnej w Szypliszkach w godz. od 16.00 do 18.00.

VI.	OŚWIATA.

Na terenie gminy Szypliszki znajdują się 2 Zespoły Szkół (Szkoła Podstawowa i Gimnazjum) i 3 Szkoły Podstawowe.

1.	Zespół Szkół w Słobódce.

Ogólna liczba dzieci – 318
Liczba klas – 14
Liczba dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności – 9
Liczba dzieci korzystających z indywidualnego nauczania – 3

2.	Zespół Szkół w Kaletniku.

Ogólna liczba dzieci – 184
Liczba klas – 10
Liczba dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności – 1
Liczba dzieci korzystających z indywidualnego nauczania – 1

3.	Szkoła Podstawowa w Jasionowie.

Ogólna liczba dzieci – 86
Liczba klas – 7
Liczba dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności – 1
Liczba dzieci korzystających z indywidualnego nauczania – 1

4.	Szkoła Podstawowa w Becejłach.

Ogólna liczba dzieci – 57
Liczba klas – 7
Liczba dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności – 0

5.	Publiczna Szkoła Podstawowa w Fornetce prowadzona przez Stowarzyszenie „Edukator”w Łomży.

Ogólna liczba dzieci – 44
Liczba klas – 7
Liczba dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności – 0

WNIOSKI.

   Analiza społeczna obejmuje opis różnych zjawisk, sytuacji, przesłanek, które mogą stać się przyczyną trudnej sytuacji. Jest ona próbą przedstawienia rozmiaru problemów społecznych, z którymi borykają się mieszkańcy naszej gminy.
    Do analizy zostały wykorzystane dane ze spisu powszechnego oraz dane z innych dostępnych źródeł informacji (np. Urząd Gminy, Biuro Obsługi Szkół Samorządowych, Powiatowy Urząd Pracy, Policja itp.).
Z uwagi na brak niektórych danych i trudności w zbadaniu wielu zjawisk, powyższa diagnoza nie jest dokładnym obrazem skali problemów społeczeństwa naszej gminy i stanowić  może podstawę do przeprowadzenia dokładniejszych badań społeczności lokalnej.
   Wskazane jest monitorowanie potrzeb w zakresie pomocy społecznej i uzupełnienie systemu wsparcia o te formy, które zagwarantują osobom zagrożonym wykluczeniem, samodzielność, pełną integrację ze środowiskiem , a także będą przeciwdziałały izolacji i marginalizacji tych osób.   

CZĘŚĆ   B

KIERUNKI  DZIAŁAŃ
NA LATA 2005 – 2010.

KIERUNEK  I.

Zapewnienie odpowiednich warunków funkcjonowania pomocy społecznej w gminie.

Zadania:

1.	Utrzymanie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Szypliszkach, w tym m.in. zapewnienie środków na wynagrodzenia dla pracowników realizujących zadania pomocy społecznej oraz zapewnienie warunków realizacji zadań wynikających z ustawy o pomocy społecznej.

2.	Użytkowanie systemu informatycznego.

KIERUNEK  II.

Umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać przy wykorzystanie własnych uprawnień, zasobów i możliwości.

Zadania :

1.	Analiza i ocena zjawisk rodzących zapotrzebowanie na świadczenia pomocy społecznej.

2.	Określenie potrzeb finansowych, niezbędnych do zaspokojenia potrzeb z pomocy społecznej.

3.	Ustalanie zakresu i wysokości niezbędnej pomocy finansowej w oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy.

4.	Przyznawanie ustawowo zagwarantowanych świadczeń osobom całkowicie niezdolnym do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności.

5.	Współpraca z  Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Suwałkach, Zarządem Okręgowym PKPS w Suwałkach, Stowarzyszeniem „Bank Żywności” w Suwałkach itp. w celu pozyskiwania środków do udzielania pomocy w formie niepieniężnej (żywność, odzież, środki czystości itp.).

6.	Motywowanie osób i rodzin do rozwinięcia lub wzmocnienia ich aktywności i samodzielności życiowej poprzez stosowanie kontraktu socjalnego.

KIERUNEK  III.

Praca socjalna.

Zadania :

1.	Pomoc w załatwianiu spraw urzędowych: pisanie pism, podań, wniosków itp. na prośbę osób zainteresowanych.

2.	Zapewnienie osobom wymagającym kontaktu z lekarzem, możliwości uzyskania stosownej porady specjalistycznej lub porady lekarza rodzinnego.

3.	Uzyskiwanie wszechstronnych informacji o sposobie skutecznego załatwiania spraw, z którymi klient pomocy społecznej sam nie potrafi sobie poradzić.

4.	Informowanie o prawnych możliwościach rozwiązywania życiowych problemów.

5.	Pomoc zainteresowanym w uzyskaniu orzeczeń o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.

KIERUNEK   IV.

Pomoc dla ludzi starszych i osób niepełnosprawnych.

Zadania :

1.	Zapewnienie usług pielęgnacyjnych i opiekuńczych dla osób starszych i niepełnosprawnych.

2.	Współpraca z Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w zakresie pozyskiwania środków finansowych z PEFRON-u.

3.	Współpraca z Ośrodkiem Wsparcia dla Osób z Zaburzeniami Psychicznymi w Lipniaku, Warsztatami Terapii  Zajęciowej w Sejnach i Suwałkach dla osób niepełnosprawnych.

4.	Zapewnienie środków finansowych na pokrycie kosztów utrzymania podopiecznych w domach pomocy społecznej.

5.	Wspieranie środowiska niepełnosprawnych kombatantów i osób represjonowanych w dostępie do świadczeń ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

6.	Dokonywanie rozpoznania i oceny sytuacji życiowej kombatantów, jako podstawy do podejmowania decyzji o ewentualnej pomocy socjalnej.

KIERUNEK  V.

Opieka nad dzieckiem i rodziną.

Zadania:

1.	Utworzenie gminnego zespołu w celu opracowania gminnego systemu profilaktyki nad dzieckiem i rodziną.

2.	Przyznawanie i wypłacanie świadczeń pieniężnych oraz pomoc rzeczowa rodzinom mającym trudności zaspokojeniem niezbędnych potrzeb życiowych w szczególności rodzinom niepełnym i wielodzietnym.

3.	Dożywianie dzieci w szkole.

4.	Walka z przemocą w rodzinie poprzez:

- współpracę z Policją i szkołami w tym zakresie.

- kierowanie ofiar do uczestnictwa w zajęciach terapeutycznych dla
      ofiar  przemocy,
          - pomoc rzeczowa i finansowa dla ofiar przemocy.

      5.  Motywowanie osób i rodzin do podejmowania działań zmierzających
           do zmiany niekorzystnej sytuacji rodzinnej poprzez współpracę z  
           Gminną Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i  
           korzystanie z pomocy w punkcie konsultacyjnym.

6. Opłacanie składek emerytalno – rentowych za osoby rezygnujące z 
     pracy w celu sprawowania bezpośredniej i osobistej opieki nad
     długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie
     zamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem.

KIERUNEK  VI

Podnoszenie poziomu kwalifikacji i doskonalenia zawodowego.

Zadania :

1.	Upowszechnianie etosu zawodowego pracownika socjalnego oraz uświadamianie roli i zadań pracownika socjalnego w środowisku lokalnym.
2.	Zwiększenie roli pracy socjalnej w działalności Ośrodka Pomocy Społecznej.
3.	Uczestnictwo w sesjach szkoleniowych, konferencjach oraz warsztatach zajęciowych w zakresie samodoskonalenia i kształcenia zawodowego.