" Przedszkole Samorządowe w Leśnej Podlaskiej- elewacja" 
SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH 
Nr: ST-02 
DOCIEPLENIE ŚCIAN METODĄ LEKKO - MOKRĄ 

1.1. Przedmiot specyfikacji 
Przedmiotem niniejszej specyfikacji jest technologia ocieplania ścian zewnętrznych budynków, zwana bezspoinowym systemem ocieplania (BSO), odnosząca się zarówno do istniejących, jak i nowo wznoszonych budynków. 
1.2. Przeznaczenie specyfikacji 
Niniejsza specyfikacja techniczna stanowi dokument przetargowy w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. 
13. Zakres specyfikacji 
W specyfikacji omówiono wymagania techniczno-technologiczne projektowania oraz warunki techniczne wykonania i odbioru robót ociepleniowych w systemie bezspoinowego ocieplania ścian zewnętrznych budynków. 
Instrukcja obejmuje technologie z zastosowaniem tak styropianu, jak i wełny mineralnej, jako materiałów termoizolacyjnych oraz cienkowarstwowych wypraw tynkarskich. 
Instrukcja nie obejmuje systemów izolacji cieplnej z okładziną ceramiczną oraz systemów tzw. "zimowych", tzn. wykonywanych w warunkach obniżonej temperatury. 
Instrukcja zastępuje dotychczasową Instrukcję nr 334/96 Pt. Ocieplanie ścian zewnętrznych budynków metodą lekką
W specyfikacji oraz w załącznikach 1-4 omówiono: 
- rozwiązania niektórych szczegółów systemów ociepleniowych (rys- 1-9), 
- kontrolę stanu łączników w betonowych płytach warstwowych przed ich ociepleniem (zat. I), 
- ekonomiczną grubość izolacji cieplnej (zat. 2). 
- stan wilgotnościowy ścian z bezspoinowym systemem izolacji cieplnej (zat. 3). 
- zapobieganie powstawaniu mostków cieplnych (zat. 4). 
	Ściana zewnętrzna budynku spełniająca wymagania mechaniczne oraz w 	zakresie 
szczelności dla powietrza. 
Układ ociepleniowy Warstwowy zestaw izolacyjny wykończony wyprawą tynkarską (elewacyjną), zbudowany z materiałów o wzajemnie dopasowanych (dobranych) właściwościach f1zyko
mechanicznych. 
Gotowa do stosowania mieszanina, przeznaczona do 
przyklejania materiału termoizolacyjnego do podłoża oraz siatki zbrojącej do materiału termoizolacyjnego. 
Sucha mieszanka do zarabiania wodą na budowie, przeznaczona 
do przyklejania materiału termoizolac)jnego do podłoża oraz siatki zbrojącej do 
materiału termoizolacyjnego. 
Zaprawa tynkarska Sucha mieszanka do zarabiania wodą na budowie, przeznaczona do wykonywania wyprawy 
tynkarskiej na warstwie zbrojonej. 
Gotowa mieszanina do stosowania na budowie, przeznaczona 
do wykonywania wyprawy tynkarskiej na warstwie zbrojonej. 
Warstwa zbrojona Układ składający się z masy klejącej lub zaprawy klejącej oraz siatki zbrojącej. 
Wyprawa tynkarska Zaprawa tynkarska lub masa tynkarska po stwardnieniu, stanowiąca zewnętrzną warstwę 
wykończeniową układu ociepleniowego, zespolona z warstwą zbrojoną. 
Gotowa mieszanina w postaci ciekłej, k.'1Órej podstawowym 
składnikiem jest spoiwo polimerowe. 
Sucha mieszanka do zarobienia wodą, której składnikiem podstawowym jest spoiwo mineralne (cement, wapno), a 
pomocniczym - polimer proszkowy. 
Ciekła mieszanina, gotowa do stosowania, której głównym składnikiem jest spoiwo krzemowo-organiczne. 
Bardzo cienka warstwa, która może być nakładana na warstwę zbrojoną w celu jej wzmocnienia i poprawienia przyczepności \\;'prawy tynkarskiej. 
Systemy, w których połączenie ocieplenia z podłożem jest zapewnione przez przyklejenie. 
Systemy mocowane Systemy, w których połączenie ocieplenia z podlożem jest 
	mechanicznie 	zapewnione dzięki odpowiednim elementom mechanicznym. 
1.4. Określenia 
Podłoże 
Masa klejąca 
Zaprawa klejąca 
Masa tynkarska 
Polimerowa masa tynkarska Mineralna zaprawa tynkarska 
Silikonowa masa tynkarska Grunt 
Systemy klejone 

	Systemy klejone 	Systemy, w których połączenie ocieplenia z podłożem jest 
	z dodatkowym 	zapewnione przez przyklejenie i zastosowanie odpowiednich 
mocowaniem mecha- elementów mechanicznych. nicznym 
1.5. Normy i dokumenty związane 
1.	PN-EN 	ISO 	6946:1999: 	Elementy 	budowlane 
współczynnik przenikania ciepła. Sposób obliczania 
2. PN- 99/B-20130: Płyty styropianowe (PS-E) 
3.	PN-B-02025; 1999: Obliczanie sezonowego zapotrzebowania na ciepło do ogrzewania budynków mieszkalnych i 
zamieszkania zbiorowego 
4.	PN-86/B-01810: 	Antykorozyjne 	zabezpieczenia 	w 
ochronne w stosunku do stali zbrojeniowej. Badania elektrochemiczne 
5.	ZUAT-15/Y.03: System ocieplania ścian zewnętrznych z zastosowaniem styropianu jako materiału 
tennoizolacyjnego i pocienionej wyprawy elewacyjnej. ITB, Warszawa, 1999 
6.	ZUAT-15N.04; 	System 	ocieplania 	ścian 	zewnętrznych 	z 
	mineralnej 	jako 	materiału 	tennoizolacyjnego' i 	pocienionej 
ITB, Warszawa, 1999 
7.	P r 	ZUAT-15/Y.02: 	Wyroby 
budynków. ITB. Warszawa, 2001 
8.Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity - załącznik do obwieszczenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 lutego 1999 r., Oz. U. nr 15 póz. 140) 
	9. 	Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 kwietnia 
1999 r. (Dz. U. nr 46 póz. 459) w sprawie szczegółowego zakresu i formy audytu energetycznego oraz algorytmu oceny opłacalności przedsięwzięcia termomdemizacyjnego, a także wzorów kart audytu energetycznego 
10.	Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 września 1999 r. (Dz. U. nr 79 póz. 900) zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i formy audytu energetycznego oraz algorytmu oceny opłacalności przedsięwzięcia termomodemizacyjnego, a także wzorów kart audytu 
energetycznego 
B.	Rozporządzenie 	Ministra 	Spraw 	Wewnętrznych 	i 	Administracji 	z 	dnia 	3 
1998 r. (Dz. U. nr 140 póz. 906) w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego 
12.	Instrukcja ITB nr 360: Badania i ocena betonowych płyt warstwowych w budynkach mieszkalnych. lTB. 
Warszawa, 1999 
13.Instrukcja ITB nr 227: Wytyczne stosowania w budownictwie kitów trwale plastycznych jednoskładnikowych "Polkit B" i "Olkit". ITB. Warszawa, 1979 
części 
budynku. 
Opór 
cieplny 
budownictwie. 
Właściwości 
zastosowaniem wełny wyprawy elewacyjnej. 
uformowane 
z 
wełny 
mineralnej 
do 
izolacji 
cieplnej 
listopada 
2. PROJEKTOWANIE IZOLACJI CIEPLNEJ 
2.1. Wiadomości ogólne 
Wykonanie systemu izolacji cieplnej następuje na podstawie projektu opracowanego w odniesieniu do określonego budynku. Występują dwa odrębne przypadki: 
l) gdy sporządza się projekt "docieplenia" ścian budynku istniejącego z użyciem zewnętrznego systemu izolacji cieplnej, 
2) gdy w projekcie budynku nowo projektowanego przewiduje się system izolacji cieplnej na określonym podłożu, np. ścianie betonowej, ceglanej lub z betonu komórkowego. 
W przypadku pierwszym projekt "docieplenia" sporządza się jako odrębne opracowanie projektowe, z którym występuje się o pozwolenie na budowę. 
Projekt "docieplenia" - w przypadku przewidywanego finansowania z;: środków Funduszu Termomodernizacji - może powstawać z wykorzystaniem wyników aud~1u energetycznego, który powinien określić w odniesieniu do danego budynku: 
- stan techniczny budynku w zakresie niezbędnym do potrzeb termomoderrnizacji, 
- opis możliwych wariantów realizacji przedsięwzięcia termomodenizacyjnego, 
- wskazanie optymalnego wariantu przedsięwzięcia termomodernizacyjnego. 
W szczególności wyniki audytu energetycznego mogą wskazywać na wykonanie 
systemu izolacji cieplnej ścian jako na jeden z elementów przedsięwzięcia terrmomodernizacyjnego i powinny wtedy określać optymalną wartość oporu cieplnego dodatkowej izolacji. 
Projekt systemu izolacji cieplnej budynku istniejącego powinien zawierać: 

- dane identyfikacyjne budynku (adres, właściciel lub zarządca, przeznaczenie budynku), 
- krótką charakterystykę techniczną budynku z uwzględnieniem wysokości budynku i/lub liczby kondygnacji, rodzaju ścian zewnętrznych i ich dotychczasowej 
izolacji, w tym m.in. ścian piwnicznych i attykowych oraz konstrukcji balkonów i loggii, 
- szczegółowy opis i ocenę istniejącego stanu technicznego zewnętrznej warstwy ścian, w tym ocenę wieszaków (w przypadku budynków ze ścianami trój warstwowymi) oraz inne szczegóły, które mają wpływ na zakres i przebieg robót wykonywania systemu izolacji cieplnej, jak np. nierówności i uszkodzenia powierzchni, stan spoin wypełnionych kitem, itp., 
- sposób kotwienia warstwy fakturowej do nośnej (w przypadku budynków ze ścianami trój warstwowymi), 
- wybór rodzaju materiału izolacji cieplnej, 
- klasyfikację pożarową określonego systemu przy zaprojektowanej grubości 
izolacji cieplnej, 
- wybór systemu izolacji cieplnej z powołaniem się na określoną aprobatę techniczną; nie należy w projektach stosować "składanki" elementów składowych systemów izolacji cieplnej z różnych aprobat technicznych, 
- opis techniczny wybranego systemu z podaniem materiału izolacji cieplnej, mas lub zapraw klejących i tynkarskich, siatki zbrojącej, łączników mechanicznych, 
- sposób przygotowania powierzchni ściany do przymocowania płyt izolacji cieplnej (usunięcie odspojonych fragmentów tynku, wypełnienie ubytków i nierówności, 
oczyszczenie powierzchni), 
- sposób przymocowania płyt izolacji cieplnej do powierzchni ściany, w tym rodzaj masy lub zaprawy klejącej oraz rodzaj, liczbę i rozmieszczenie łączników, jeśli 
oprócz przyklejenia stosuje się łączniki mechaniczne, z powołaniem się na obliczenia statyczne, 
- sposób wykonania warstwy zbrojonej z pokazaniem wzmocnień w miejscach szczególnych, 
- sposób wykończenia powierzchni elewacyjnej, w tym rodzaj wyprawy tynkarskiej i sposób jej nałożenia (natrysk mechaniczny, nakładanie ręczne) oraz jej kolorystykę, 
- rysunki pokazujące sposób ocieplenia miejsc szczególnych, takich jak: ościeża okienne i drzwiowe, ściany piwnic i attykowe, płyty balkonowe lub loggiowe, wykończenie szczelin dylatacyjnych, 
- obliczenia współczynnika przenikania ciepła Ut z uwzględnieniem mostków cieplnych, 
- opisowe określenie wpływu zastosowanego ocieplenia na izolacyjność akustyczną ściany zewnętrznej. W niniejszej specyfikacji przyjmuje się założenie, że w przypadku budynków z wielkiej płyty ze ścianami trójwarstwowymi, ich warstwa fakturowa jest w sposób bezpieczny zakotwiona do warstwy nośnej ściany. Sposoby diagnostyki stanu istniejącego wieszaków warstwy fakturowej i ewentualnego dodatkowego jej kotwienia podano w załączniku I. 
W systemach ocieplenia za pomocą płyt styropianu, jak i płyt z wełny mineralnej, można stosować trzy wersje mocowania płyt do powierzchni ścian: 
- klejowe z ewentualnym dodatkowym zastosowaniem łączników mechanicznych. przy którym przyjmuje się, że wszystkie obciążenia działające na system zewnętrznej izolacji cieplnej są przenoszone na konstrukcję nośną poprzez spoinę klejową. a ewentualne mocowanie łącznikami mechanicznymi spełnia funkcję mocowania dodatkowego, np. w miejscach szczególnie narażonych na ssanie wiatru, 
- mechaniczne (za pomocą łączników mechanicznych) - zawsze z dodatkowym zastosowaniem zaprawy/masy klejącej - przy którym przyjmuje się, że wszystkie obciążenia działające na system izolacji cieplnej przenoszą na konstrukcję nośna. 
łączniki mechaniczne, a zaprawa /masa klejąca spełnia funkcję mocowania dodatkowego i stanowi wypdnienie uszczelniające pomiędzy płytami i podłożem, 
- wyłącznie klejowe, np. w przypadku budynków o wysokości do 12 m, z odpowiednio pewnym podłożem. W przypadku drugim nie sporządza się odrębnego projektu izolacji cieplnej, jak rówmież nie zachodzi potrzeba ustaleń wyjściowych przed opracowaniem projektu. 
Tym niemniej projekt budynku powinien zawierać te same informacje w odniesieniu do systemu izolacji cieplnej, jak odrębne opracowanie projektowe na "docieplenie" budynku istniejącego. a w szczególności: 

_ wybór rodzaju materiału izolacji cieplnej, biorąc pod uwagę istniejące wymagania Warunków technicznych 
w zakresie ochrony ppo:2:., 
_ wybór systemu izolacji cieplnej z powołaniem się na określoną aprobatę techniczną, 
_ klasyfikację pożarową określonego systemu przy zaprojektowanej grubości izolacji cieplnej, _ opis techniczny wybranego systemu z podaniem materiału izolacji cieplnej, mas 
lub zapraw klejących i tynkarskich, siatki zbrojącej, łączników mechanicznych, 
_ sposób przygotowania powierzchni ściany do przymocowania płyt izolacji cieplnej, 
_ sposób przymocowania płyt izolacji cieplnej do powierzchni ściany, 
_ sposób wykonania warstwy zbrojonej z pokazaniem wzmocnień w miejscach szczególnych, 
_ sposób wykończenia powierzchni elewacyjnej, w tym rodzaj wyprawy tynkarskiej i jej kolorystyka, 
_ rysunki pokazujące sposób ocieplenia miejsc szczególnych, takich jak: nadproża oraz ościeża okienne i drzwiowe, ściany piwnic i attyk, płyty balkonowe lub loggiowe, wykończenie szczelin dylatacyjnych, 
_ obliczenia współczynnika przenikania ciepła Uł z uwzględnieniem mostków 
cieplnych, 
_ opisowe określenie wpływu zastosowanego ocieplenia na izolacyjność akustycmą ściany zewnętrznej. 
Przy projektowaniu systemu izolacji cieplnej ważne jest prawidłowe rozwiązanie szczegółów w celu uniknięcia mostków cieplnych i zwiększenia trwałości systemu; wskazówki w tym zakresie podano na rysunkach 1-9 (na podstawie niektórych zasad rozwiązań firmy"Maxitl) oraz w załączniku 4. Istotne jest równie:2:, aby w przypadku elewacji południowych i zachodnich unikać stosowania powierzchni wypraw w kolorach ciemnych; udział takich powierzchni na odpowiednich elewacjach nie powinien przekraczać 10%. 

	.. 		r. 				. 	" 	
									
		. 						• 		
			, " 				
		.r. 	. 	, 				
					, 					
", 				: 		
					, 				
" 	" 	, 			, 	. 		
. 	. 	, 		. 		" 				
	, 		" 		" 			
, 										
" 	,\ 		, 							
Rys. 1. Ocieplenie przy cokole 
l- ściana, 2 - cokół wykończony klinkierem, 3 • zaprawa klejąca, 4 - płyta termoizalacyjna, 5 - szyna startowa, 6 - warstwa zbrojona, 7 - wyprawa tynkarska, 8 - elastyczna spoina z taśmą uszczelniającą, 9 - folia izolacyjna 

1 

Rys. 2. Ocieplenie przy nawierzchni balkonu 
l - ściana, 2 - strop betonowy, 3 - izolacja przeciwwodna, 4 - nawierzchnia cermiczna na kleju, 5 - zaprawa klejąca, 6 - płyta termoizolacyjna, 7 - warstwa zbrojona, 8 - wyprawa tynkarska, 9 - kit uszczelniający (np. silikonowy) 

4.	
5.	

<D 

I 

Rys. 3. Szczeliny dylatacyjne 

I - istniejąca  szczelina dylatacyjna w ścianie, 2 - profil dylatacyjny, 3 ~.zaprawa klejąca, 4 - (płyta termoizolacyjna, 5 - warstwa zbrojona, 6 - wyprawa tynkarska 

Rys. 5. Połączenie ocieplenia z dachem jednospadowym 

I - osłona z blachy, 2 • szyna dociskająca, 3 - twarda płyta termoizolacyjna (np. ze styropianu eks- 

6.	
7.	 

.. 

lruduwunego).4 • luśnm uszczelniająca, S - szyna startowa, 6 -7.aprawa klcjąca, 7płyta tcnnoizo- 
Rys. 4. Ocieplenie w obrębie ościemicy 
ł • ściana, 2 • rama okienna, 3 - taśma uszczelniająca, 4 • zaprawa klejąca, S • płyta tennoizola-cyjna. 6 - wzmocnienie naroża z siatki szklanej, 7 - warstwa zbrojona, 8 • wyprawa lynkarska 
~ 

 
lacyjna,8 - kołki mocujące (w razie potrzeby), 9· warstwa zbrojona, lO-wyprawa tynkarska 
Rys. 6. Połączenie ocieplenia z plaskim dachem 
I - pokrycie dachowe, 2 • attyka, 3 • taśma uszczelniająca, 4 - zaprawa klejąca, S • płyta termoizolacyjna, 6 • warstwa zbrojona, 7 • wyprawa tynkarska 

8.	

, - ~ , .. 

. .. .. '.' ., . . . 
	, • l 	: I 
' ... ~ . 
'. ,-. 
": .c 
Rys. 7. OcieplenieścianyszCZ)towej 
I _ ściana, 2 _ szyna startowa, 3 _ taśma uszczelniająca, 4 - zaprawa klejąca, 5 - płyta termoizolacyjna, 6 - wzmocnienie naroża z siatki szklanej, 7 - warstwa zbrojona, 8 - wyprawa tynkarska 
9.	
	1. 	.' ••• 	', • 
. ..... 
. . 
	: :":'" '. om' 	. 
	. ' .. : t.: : 	' _ ..... 
, .. ~ 
',' - .. ' 
~ . - 
-.' .. 
" 
." 
__ o 
Rys. 8. Połączenie ocieplenia z balustradą balkonową 
_ ściana, 2 _ taśma uszczelniająca, 3 _ profil odprowadzający wodę, 4 - zaprawa klejąca, 5 - płyta termoizolacyjna. 6 - warstwa 
zbrojona, 7 - wyprawa tynkarska 

2 , 
3 
4 
6 

Rys. 9. Ocieplenie narożika budynku 
l - ściana, 2 - płyta termoizolacyjna, 3 - zaprawa klejąca, 4- warstwa zbrojona, S - wyprawa tynkarska, 6 -kątownik a1wniniowy lub z pancernej siatki szklanej 
2.2. Grubość izolacji cieplnej 
Grubość izolacji cieplnej powinna zapewniać spełnienie wymagań ochrony cieplnej, określonych w rozpol7.ądzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [8], a w przypadku finansowania ze środków Funduszu Termomodernizacji powinna zapewniać spełnienie wymagań rozporządzenia [10] i wynikać z audytu energetycznego budynku. 
Zazwyczaj grubość izolacji cieplnej, wynikająca z tych uwarunkowań, wynosi między 10 i 15 cm, choć może być wyższa. 
Przy projektowaniu układu izolacji cieplnej należy uwzględnić fakt, że koszt samej warstwy izolacji stanowi niewielką część kosztu całego układu. Jednocześnie tylko z tej warstwy może mieć korzyści inwestor przez zmniejszenie strat ciepła i kosztów ogrzewania Stąd nie ma sensu oszczędzanie na grubości warstwy izolacji cieplnej. 
Dodatkowe informacje na ten temat w załączniku 2. 
2.3. Stan wilgotnościowy ścian z systemem izolacji cieplnej 
W przypadku projektowania systemu izolacji cieplnej w istniejącym, co najmniej od 5 lat budynku mieszkalnym o budowie masywnej (budynek z wielkowymiarowych prefabrykatów betonowych, cegły łub betonu komórkowego) mamy z reguły sytuację taką, że materiały podłoża znajdują się w stanie wilgotności ustabilizowanej, odpowiadającej wilgotności względnej otaczającego powietrza (około 8(010). Jednocześnie wilgotność względna w pomieszczeniach w okresie zimowym z reguły nie przekracza 55%, a opór dyfuzyjny istniejących ścian zewnętrznych jest stosunkowo wysoki. 
\V takiej sytuacji, w wyniku wykonania izolacji cieplnej występuje zawsze polepszenie stanu wilgotnościowego w istniejącej konstrukcji i zmniejsza się ryzyko kondensacji pary wodnej wewnątrz przegrody; wpływa to hamująco na proces korozji stali wieszaków i złączy w węzłach budynków z wielkowymiarowych prefabrykatów betonowych. 
\V przypadku projektowania systemu izolacji cieplnej w odniesieniu do nowego budynku ze ścianami z betonu monolitycznego względnie murowanymi z cegły lub betonu komórkowego, mamy z reguły do czynienia z początkową podwyższoną wilgotnością materiałów (zawilgocenie technologiczne i budowlane), znacznie przekraczającą maksymalną wilgotność sorpcyjną. \V okresie eksploatacji będzie następować wysychanie materiałów konstrukcji ścian aż do wilgotności ustabilizowanej (głównie z resztą do pomieszczeJi), jednak stan podwyższonej wilgotności podłoża może utrzymywać się przez kilka lat. \\" tym okresie będzie się odbywać proces dyfuzji pary wodnej od wilgotnego podłoża przez system izolacji cieplnej. z możliwą konsekwencją w postaci kondensacji pary wodnej w materiale izolacji cieplnej oraz na styku materiału izolacji cieplnej i warstwy zaprawy zbrojonej. Zjawisko to może być przyczyną wad systemu izolacji cieplnej, np. odpadania warstwy wyprawy tynkarskiej. Problem ten bliżej omówiono \\' załączniku 3. 
W przypadku projektowania systemu izolacji cieplnej w odniesieniu C0 budynku o budowie lekkiej (np. 

budynek ze szkieletem drewnianym), zarówno istniejącego, jak i nowo projektowanego, sprawa nie jest prosta. Opór dyfuzyjny istniejącej ściany zewnętrznej może być tak mały, że po wykonaniu systemu izolacji cieplnej o dużym oporze dyfuzyjnym może występować kondensacja pary wodnej na zewnętrznej stronie istniejącej ściany, na styku słupków drewnianych i systemu izolacji cieplnej. Może to prowadzić do wzrostu wilgotności drewna i korozji biologicznej. 
Szeroko znana jest sprawa awarii bezspoinowego systemu ocieplenia na tysiącach budynków ze szkieletem drewnianym w British Columbia. Było to spowodowane wciekaniem do wnętrza ścian wody deszczowej na styku systemu bezspoinowego i obróbek blacharskich lub ram okiennych. Problem rozwiązano po licznych badaniach, wprowadzając wewnętrzny drenaż w systemie izolacji, przy czym takie rozwiązania systemowe jeszcze nie są oferowane w Polsce. 
Z powyższych względów w przypadku zamierzenia wykonania systemu izolacji cieplnej na ścianach budynku o budowie lekkiej (np. budynek ze szkieletem drewnianym) celowe jest zasięgnięcie konsultacji u specjalisty z dziedziny fizyki budowli lub doradcy technicznego od producenta systemu izolacji. 
3. TECHNOLOGIA BEZSPOINOWEGO OCIEPLANIA ŚCIAN ZEWNĘTRZNYCH 
3.1. Ogólny opis 
Technologia bezspoinowego ocieplania ścian zewnętrznych budynku (BSO) polega na przymocowaniu do ściany systemu warstwowego, składającego się z materiału termoizolacyjnego oraz warstw)' zbrojonej i wyprawy tynkarskiej, mocowanych do ściany za pomocą zaprawy klejącej i ewentualnie dodatkowo - łącznikami mechanicznymi (rys. l O). 

Rys. 10. Bezspoinowy system ocieplania i jego elementy składowe 
1- podłoże ścienne, 2-masa (zaprawa) klejąca, 3- materiał termoizolacyjny, 4- warstwa zbrojona składająca się z masy (zaprawy) klejącej i wtopionej w nią siatki zbrojącej, 5 - powłoka gruntująca, 6 - wyprawa tynkarska, 7 - powłoka elewacyjna (jako warstwa dodatkowa), 8 - łącznik mechaniczny 
W systemie tym poszczególne elementy składowe pełnią następującą rolę: 
- płyty materiału termoizolacyjnego zapewniają wymaganą izolacyjność cieplną, 
	- masa 	lub 	zaprawa 	klejąca 	oraz 	ewentualnie 	łączniki 	mechaniczne, 	mocujące 
płyty termoizolacyjne do ściany zewnętrznej, zapewniają wymaganą stateczność konstrukcyjną. układu ociepleniowego, 

Cecha 	Wymagana warto~ 	
l 	2 	
Przyczepność do styropianu, Kpa 		. 	
- w warunlcach laboratoryjnych. 	min. 100 		
- po 24 h w wodzie, 	min. 100 		
po S cyklach eiep!no.wilgolnoJciowych 	min. 100 		
Odpomość na rysy. mm 	min.5 		
	.-- 	
Minimalna grubość warstwy zbrojonej 	całkowite i doldadne przykrycie i zatopienie 	
	siatki zbrojącej 	
	- warstwa 	zbrojona 	zapewnia 	odporność 	na 	działanie 	sit 	udarowych 	oraz 	przeciw 
działa skutkom natężeń termicznych na styku z \'1'Prawą tynkarską, 
- wyprawa tynkarska stanowi ochronno -dekoracyjne wykończenie ściany, 
	chroniące 	warstwy 	ocieplające 	przed 	starzeniem 	naturalnym, 	czynnikami 	erozyjnymi, 
agresywnymi opadami deszczowymi; stanowi ona jednocześnie kolorystyczną dekorację ściany zewnętrznej. 
3.2. Bezspoinowy system ocieplania z zastosowaniem styropianu 3.2.1. Elementy składowe systemu 
3.2.1.1. Masy (zaprawy) klejące 

	Cecha 		Wymagana wartość	
	l 		2 	
Zawartość suchej subsl4ncji, % 	r6żnica nie większa niż:I: 10 % od 0”„ wartości	
		podanej przez producenta 	
Straty prażenia. % 		różnica nie większa niz. =10% od wartości 	
		podanej przez producenta 	
Konsystencja, cm 		10 =+_1 		
Przyczepność do betonu, kPa 			
- w W8n1nkacb laboratoryjnych, 	min. 300 		
- po 24 h w wodzie. 		min. 200 		
Po 5 cyklach cieplno-wilgomościowych 	min. 300 		
Do mocowania styropianu do pod loża ściennego oraz wykonania warstwy zbrojonej mogą być stosowane następujące masy (zaprawy) klejące: 
	- masa 	na 	spoiwie 	dyspersyjnym 	tworzywa 	sztucznego, 	nadająca 	się 	do 	użycia 
bez dodatkowych zabiegów, 
- masa na spoiwie dyspersyjnym tworzywa sztucznego, wymagająca wymieszania z cementami, 
- zaprawa klejąca, wykonywana z suchej mieszanki cementu, piasku oraz dodatków organicznych, 
wymagająca wymieszania z wodą. 
Najbardziej popularna jest zaprawa klejąca w postaci suchej mieszanki, mieszanej na budowie z wodą. 
Wymagania techniczne dla mas (zapraw) klejących podano w tablicy l. 
Tablica l. Wymagania techniczne dotyczące mas (zapraw) klejących 

3.2.1.2. Płyty styropianowe 
Do robót ociepleniowych należy stosować płyty styropianowe wedługPN-B-20130:1999, odmiany 15 
lub 20, rodzaju FS (samogasnące). Powinny one spełniać, poza normą, dodatkowe wymagania: 
·	wymiary powierzchni - nie więcej niż 60 cm x 120 cm, 
·	powierzchnia płyt 	- szorstka po krojeniu z bloków, płaska lub profilowana, 
·	krawędzie 	- ostre, bez wyszczerbów, proste lub profilowane, 
	• sezonowanie 	- 	od 	2 	do 	6 	tygodni 	w 	zależności 	od 	technologii 	produkcji, 
przy zachowaniu wymaganej według normy stabilizacji wymiarów ± 1,0%. 
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, stosowanie styropianu w zewnętrznych systemach izolacji wynika z następujących zapisów w rozporządzeniu [8]: 
	_ okładzina 	zewnętrzna 	i 	jej 	zamocowanie 	mechaniczne, 	a 	także 	izolacja 	cieplna 
	ściany zewnętrznej budynku na wysokości powyżej 	25 	m od poziomu terenu, muszą 
być wykonane z materiałów niepalnych, 
_ dopuszcza się ocieplenie ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego, wzniesionego przed dniem wejścia w życie rozporządzenia [8], o wysokości do II kondygnacji włącznie, z użyciem samogasnącego polistyrenu spienionego, w sposób zapewniający nierozprzestrzenianie ognia. 
Nie istnieją żadne formalne wymagania dotyczące stosowania pasów z płyt z wełny mineralnej przy ocieplaniu systemami z zastosowaniem styropianu. W przypadku, gdy układ ociepleniowy ma składać się z materiałów niepalnych, to powinny spełniać one wymagania Ustaleń Aprobacyjnych GS VII 071200 I lub GS VII 0211999. 
Grubość płyt powinna mieścić się w granicach objętych odpowiednią aprobatą techniczną· 
3.2.1.3. Warstwa zbrojona 
Do robót ociepleniowych mogą być stosowane siatki zbrojące z włókna szklanego [5], metalowe lub z tworzywa sztucznego. 

 

Najbardziej popularna-siatka z włókna szklanego, powinna spełniać wymagania określone w tablicy 2. 

Lp. 	Cecha 		Wymapl8 wańo5ć 	
l 	2 		) 	
I 	Rodzaj splotu 	uniemoiliwiajcy przesuwanie  oczek: 	
		siatki 		
:2 	Impregnacja powierzchni 	polimerowa zapewniająca odporność na 	
		działanie środowiska a1ka.Iicznego 	
:\ 	Wymiary dostawcze 	szerokość nie miej nit. 100cm cm 	
	~ 	długość	- nie mniej nit 50 111 	
•• 	Wymiary oczek 	nic mniej niż 3 mm 	
5 	masa powierzchniowa 	nie mniej nit 145 g/m3 	
6 	Strata prażenia w temp. 625 o C	10-2S%muy. 	
7 	Sila zrywająca (wzdłutOSl\owy i W\tku)dla 			
	pr6belc: 			
	a) przechowywanych w warunkach Laborato[)j. 		. 	
	nyth, 	nicmni~ nit 1500 N 	
	b) prz.ettzym)'WMyth w \Wdrie destylowa.r.eJ. 	niemniCJŃ1 1200 N 	
	e) przetrzymywanych w roztworze woc!nym 			
	NlI.OH. 	nic IlUlicj nit 600 N 	
	d) przclIzymywanych w wodnym roztworze ce- 			
	mentowym 	nic mniej nit 600 N 	
8 	Wydłutcnie wzg~e(wzdlut osnowy i wątku} 			
	d1apr6bek: 			
	a) pacehowywanych w waruakach labor.JtoI)'j- 			
	lI)'th, 	nic więcej niH,s% (przy sile 1 SOO N) 	
	b) prz.etnymywanych w\VOdzie destylowanej, 	nie więcej nit 3,S% (pay sile 1200 N) 	
	e) przctn}'mywanych w roztworze wodnym 			
	NaOH, 	nic więcej nit 3,5% (przy sile 600 N) 	
	d) przetrzymyW1ll1.ych \V wodnym roztworze c:e. 	nicwięc:ej nit 3,S% (pay sile 600 N) 	
	lI\enlowym 		
Tablica 2. Wymagania techniczne dla siatki z włókna szklanego 
W odniesieniu do siatek z tworzywa sztucznego i ewentualnie metalowych, wymagania są określane indywidualnie, w poszczególnych aprobatach technicznych. 
3.2.1.4. Masy i zaprawy tynkarskie 
Do wykonywania wyprawy tynkarskiej mogą być stosowane następujące masy i zaprawy tynkarskie: 

, , 
l •. 

	- z aprawa 	tynkarska 	na 	spoiwie 	mineralnym 	z 	dodatkiem 	proszkowego 	polimeru, 
produkowana w postaci suchej mieszanki do zarabiania wodą na budowie, 
	- mas a 	tynkarska 	na 	spoiwie 	organicznym 	typu 	dyspersyjnego, 	w 	postaci 	gotowej 
do stosowania, 
- masa tynkarska na spoiwie silikonowym, w postaci gotowej do stosowania, 
- masa tynkarska krzemianowa (silikatowa) na spoiwie ze szklą wodnego, w postaci gotowej do stosowania. 
Wymagania techniczne dla mas i zapraw tynkarskich rczedstawiono w tablicy 3. 
Tablica 3. Wymagania techniczne dotyczące mas i zapraw tynkarskich [5] 

Ccch4 		Wymaganie 			
I 		2 			
POslllt 	ciekL1 masa gotowa do ut)'ci:llub sucha mieszana do 	
	urobieniu wodą 				
Wygląd ZI:Wll~lrZny 	jcdnoroćl1a mAS3 po 7.miesznniu 			
ZawmtD~lllchej scbslAllCji. % 	dla mas tyWr'Skich - rolnica nic wi~ksZl1ni2. :: 5% 	
	od warto~i podanej przez producenta 			
Struty prucnill 	rótnica nie więbza nit * 10% od wartości po<1a."lCj 	
	przez producenta 				
Konsystencja, cm 	lO:!; l 				
Odpomoś: na ry~, mm 	brak: rys w grubości równej dwukrotnej gxubości ule- 	
	canej lub w grubości wynilc:ljącej 	z 	lochnotog:i 	
	nakladmia 				
MinimD.łnA grubość warstwy wypraw)' 	l,smm 				
Wyprawa tynkarska mO.1:e być wykonana z fak'turą z zapraw tynkarskich typu: zacieranego, natryskowego, rapowanego, kornikowego lub gładkiego. 
W celu zmniejszenia skutków nagrzewania słonecznego, należy ograniczyć zastosowanie odcieni barw do współczynnika odbicia rozproszonego> 0,20. 
3.2.1.5. Elementy uzupelniające 
Do tych elementów nale1:ą: łączniki mechaniczne, profile zakończające (listwy startowe), elementy zabezpieczenia krawędzi, elementy dylatacyjne, siatka pancerna i in. 
Łączniki mechaniczne oraz elementy dylatacyjne i siatka pancerna wymagają dokumentów dopuszczających do stosowania, pozostałe elementy uzupełniające - nie. 
Materiał łącznika, typ (np. wbijany, wkręcany) i głębokość zakotwienia zależą od rodzaju podłoża oraz rodzaju materiału izołacji cieplnej. 
Głębokość zakotwienia zależy od rodzaju podłoża. 
Średnica talerzyków zależy od rodzaju materiału izolacji cieplnej. 
Liczba łączników powinna wynikać z obliczeń statycznych; jest różna w różnych strefach ściany i zależy od ~ysokościbudynku. 
Profiłe kończące powinny być wykonane z materiału odpornego na korozję oraz działanie alkaliów. Również ekmenty zabezpieczeń krawędzi, wykonane z siatki metalowej, powinny charakteryzować się takimi samymi cecham i. 
3.2.1.6. Uk/ad ocieplelliowy 
Niezależnie od szczegółowych wymagań, "-1óre powinny spełniać poszczególne elementy systemu SBO, cały układ ociepleniowy, złożony z elementów, też musi spełniać wymagania gwarantujące skuteczność i trwałość ocieplenia. Wymagania techniczne układu ociepleniowego podano w tablicy 4 [5]. 

Tablica 4. Wymagania technicme dotyczące układu ociepleniowego ze styropianem 

Lp. 		Cecha 	WYmagana wartoŚĆ 	
J 		2 	3 	
I 	Opór cieplny, (mJ'K)IW 	nie mniej nit 2 	
2 	WodocbłolllloU. rJm1, w badaniu na 		
	pr6bbch: 			
	- po 10 h zanurzenia w wodzie 	nie więcej ni1600 	
	- po 24 h unurzenia w wodzie: 	nie wi~ce:j nit 1000 	
3 	Mrozoodporność 		pr6b1d po badaniu nie powinny wymywać 	
			zmiany 	
•• 	Odpomo~ nA stmenie 	probki po badaniu nic powinny wykazywać 	
			zmian batwy wyprawy 	
S 	PrzyczepnoŚĆ międzywerstwowa, kPa, 		
	w badaniu na pr6bkach: 		
	- w stanic powictnno-suchym 	nie mniej nit 100 	
	- poddanych cyklom mrozoodporno§ci 	nie J1\J\iej nit. 100 	
6 	Funkcion.aIno~ć 		po badaniu nie powinny wys~ić rysy ani za- 	
			wilgocenie spodniej strony wyprawy 	
3.3. Bezspoinowy  system ocieplania z zastosowaniem welny mineralnej 3.3.1. Elementy składowe systemu 
Hl.l. Zaprawy klejące 
Do mocowania płyt z wełny mineralnej do podłoża ściennego oraz wykonywania warstwy zbrojonej, należy stosować zaprawę klejącą, wykonywaną z suchej mieszanki cementu, piasku oraz dodatków organicznych [6]. 
Masy klejące na organicmym spoiwie dyspersyjnym z wypełniaczami mineralnymi oraz masy klejące na organicmym spoiwie dyspersyjnym - wymagające wymieszania z cementem, nie uzyskują klasyfikacji materiału niepalnego. 
Wymagania techniczne do zapraw klejących podano w tablicy 5. 
Tablica 5. Wymagania techniczne dotyczące zapraw klejących [6] 

Lp. 		Cecha 	I 	Wymagana wartoŚĆ 	
I 		2 		3 	
I 	Wygląd pos:aei rllbt"ycznej 	jednorodna, suw micSlar.}(ll. bez zbryleil 	
2 	Stenia pra1cnia 		r62.niea niewi~kSlanil:l: IO%o<!wartośd 	
			podanej przez produeenm 	
J 	Konsystencja 		IO± l cm 		
4 	Odporność na powstawanie rys skur.::zo- 	brak rys do Sruboś~i minimum 5 mm 	
	wych w \\'arst",ie 0-8 mm 			

Lp. 
s 
6 

Cccl14 
2 
Przyczepaość do betonu: 
- w warunkaeh łabomol)'jnych, 
- po 24 h dzi.nlania wody 
- po S cyl"achcieplno-wilgotnośeiowych 
Przyczepność do wełny min.:ralnej 

J 
mili. JOOkPa min. JOOkPll min. 300kPa 
nie mniejsza nit v.j1nymalo!ć Illl roU)'WMiewclny 

3.3.1.2. Płyty Z welny mineralnej 
Do robót ociepleni<?wych nadają się płyty z wełny mineralnej o nieuporządkowanej strukturze włókien oraz o uporządkowanej strukturze włókien (lamela) [6], [7]. 
Do robót ociepleniowych należy stosować płyty typu "S". Szczegółowe wymagania techniczne do płyt z wełny mineralnej podano w tablicy 6. 

Lp. 		Cecha 	Wymogar.: y,3!tość 	
1 		2 	3 	
1 	Wygt~ lCWl\C(\n.ny postaci 	płaska powierzchnia. o równo obc~tycb bo- 	
	produlccyjnej 		bclJ. prostych krawędziach. bez Z8TUbidt. 	
			dziur,roz\vmtwieńi ~.o proslokąUlym 	
			układzie wtókien (lam-..1a) lub ubcrz.onylU 	
			układzie włókien 	
2 	Wymiary: 			
	-długość, 		* 2% odchyłki w 3toSl.Clłu do nominalnego 	
			W)'1U.Wu, 	
	- szerokość, 		:I: 105% odcbylld w stosunku do nomin3lnego 	
			wymiaru, 	
	- grubość 		~ 2 mm odch},tId w s'l.OsmU:u <!o nominnlnego 	
			wymiaru 	
3 	ProSlokąUlOŚĆ' 		dopuszczalne odchykr:ie na dlug~i i szero- 	
			kości nie więcej nit S mmIm 	
4 	Plaskość powierzchni 	dopuszczalnI odchylJal od płaskości po- 	
			wieaclmi nie więcej nit 6 mm 	
Tablica 6. Wymagania techniczne dotyczące płyt z wełny mineralnej 

Lp. 		CeclIa 		Wynug.::m w:u1o!ć 	
I 		2 		3 	
5 	S1.8bilność wymi1!fćw: 			
	- w drogości i szerokości, 	SI% 		
	- w grubości 		trnniejszc~ie gruooś.ci nic mo2e być wi~lcszc 	
			nit 1% 		
6 	W)"trzynulość na rozrywani.: silą 	2 10 kPa 		
	proslopadlą do powierlchni 			
7 	. Wyt:zymalość Illl ści3kD.nie przy 10% 	210 kPa 		
	deformacji WlgI(dncj 			
8 	NasiąkliwoSć wodą w ba<l:lniu lcról- 	~ 1,0 L;gJm1 		
	kOlnV3lym 				
9 	Ściśliwość pod obciątc:nian 4 kPa 	~-l% 		

3.3.2.3. 

Warstwa zbrojona 

Do robót ociepleniowych mogą być używane wszystkie rodzaje siatek zbrojących, na które są odpowiednie dokumenty dopuszczające do stosowania. 
W przypadku, gdy w układzie ociepleniowym mają być zastosowane materiały niepalne, nie należy stosować siatek z tworzyw sztucznych; należy stosować siatkę z włókna szklanego, z odpowiednią apreturą, zapewniającą odporność na działanie środowiska alkalicznego. 
Szczegółowe wymagania techniczne dla siatki z włókna szklanego są identyczne z danymi według tablicy 2. 

3.3.1A. 

Masy i zaprawy tynkarskie 

Do robót ociepleniowych nadają się - z punktu widzenia technicznego - wszystkie rodzaje mas i zapraw tynkarskich, wymienione w p. 3.2. lA. 
Jeżeli materiały wchodzące w skład układu ociepleniowego mają być niepalne, wchodzą w rachubę jedynie zaprawy tynkarskie na spoiwie mineralnym oraz masy tynkarskie na spoiwie krzemianowym (silikatowym) jeżeli wyniki badań wypraw z tych zapraw i mas wskaż~ że są one niepalne. 
Wymagania techniczne dotyczące zapraw i mas tynkarskich są identycznez podanymi w tablicy 3. 3.3.1.5. Elementy uzupełniające 
Do tych elementów należą: łączniki do mocowania mechanicznego, profile zakończające (listwy startowe), elementy zabezpieczenia krawędzi, profile dylatacyjne 
i siatka pancerna. Łączniki do mocowania mechanicznego, profile dylatacyjne i siatka pancerna wymagają dokumentów dopuszczających do stosowania. 
Łączniki mechaniczne powinny spełniać wymagania określone w p. 3.2.1.5. 3.3.1.6. Układ ociepleniowy 
Układ ociepleniowy z płytami z wełny mineralnej, zarówno o nieukierunkowanym, jak i ukierunkowanym ułożeniu włókien, powinien spełnić wymagania techniczne, zamieszczone w tablicy 7. 
Tablica 7. Wymagania techniczne dotyczące układu ociepleniowego z płytami z wełny mineralnej 

Lp. 		Cecha 	WymagslI3 warto!ć 	
l 		2 	3 	
I 	Opór cieplny, (m1'KYW 	wartoŚĆ delcl3l'Owana pn:ez systemod.1\\ .. cę. 	
			ele nie nlAiej ni! 2 	
2 	Wodochłonność, glm2, w badaniu 1I3 		
	próbkach 		nie wi~ej ni! 1200 	
	- po 8 h zanunenia w wodzie 	nie wi~ej ni.t 300 (wypraW)' krzemianoWe 	
			i sililonowe) 	
	- pomi~dzy Sa 24 h zanurzenia 	nie wi~ej ni! 1200 (wyprawy minenllnc) 	
	w wodzie 			
3 	Przyczepno!ć mi~y\Varstwown w stanie 	nie mniej ni! 10,0 	
	powietnno-su.chyrn, kPa 		
4 	Mrozoodpomo~ 		próbki po badaniu nie po\\'inny \l •• ykazy •••• ać 	
			zmiany 	
S 	Prlyczepność międzywarstwowa 	nie mniej ni! S 	
	po cyklach mroroodporności, kPll 		
6 	Funkejol\:11ność 		po badaniu nic powinny •••• 'Yst:l,pić rysy ani 	
			z.awilgocenia spodniej strony \\ypW,l,)' 	
7 	Odpomo!ć na sIarunie 	próbki po b:ld:uliu nie powinny •••• YWYWlIĆ 	
			Ul&czących zmi:;n barwy \\'Yprn •••. 'Y 	
II 	Odporność nn uderzenie, J. w badaniu 		
	na próbkuch: 			
	- w st:lnie powietrzno-suchym 	ruemnicjni21 (dla wypraw mineralnych) 	
		nk mniej nit) (dll1 wyprnwpozosw1ych) 	
	- poddllnychcyklom slarzclliowym 	nie mniej nil I (dla wyprawmill\.'talnych) 	
			nie mniej nit 3 (dla wypmw pozosllIlych) 	
9 	Opór dyfuzyjny wlgl~dny dla warstwy 	nic \vil;cej niż 2 	
	wierzchniej (warslwa zbrojona + wypr.l\va 		
	tynkarska). III 			

3.4. Technologia wykonywania robót ociepleniowych 
	3.4.1. 	Warunki przystąpienia do robót 
Podstawą do rozpoczęcia robót jest projekt techniczny i pozwolenie na budowę. Roboty ociepleniowe powinny być rejestrowane w Dzienniku budowy. 
Roboty te mogą wykonywać tylko wyspecjalizowane firmy, mające uprawnienia uzyskane od właścicieli systemów ociepleniowych. 
Inwestor (zarządca budynku) powinien żądać od wykonawcy robót ociepleniowych certyfikatu (wydanego przez ITB) lub deklaracji zgodności (wystawionej przez producenta/kompletatora systemu) z aprobatą techniczną na zestaw wyrobów do wykonywanego ocieplenia - zgodnie z obowiązującymi aktualnie przepisami. 
Niedopuszczalne jest stosowanie elementów składowych z różnych systemów ociepleniowych. 
Roboty ociepleniowe należy wykonywać w temperaturze nie niższej niż +5°C i nie wyższej niż 25°C. 
Niedopuszczalne jest prowadzenie robÓt w czasie opadów atmosferycznych, na elewacjach silnie nasłonecznionych, w czasie silnego wiatru orazjeżeli zapowiadany jest spadek temperatury poniżej O°C w przeciągu 24 h. 

3.4.2. 

Przygotowanie podłoża ściennego 

Każde płaskie, nośne podłoże, o odpowiedniej wytrzymałości powierzchniowej i równości, wolne od zabrudzeń, pyłu, tłuszczu i innych substancji o charakterze anty-adhezyjnym, nadaje się do wykonania systemu ociepleniowego. 
W szczególności nadają się następujące podłoża: - ściany monolityczne betonowe, 
- ściany z prefabrykowanych elementów betonowych i gazobetonowych, 
- ściany murowane nieotynkowane (z cegły, bloczków gazobetonowych, pustaków betonowych, pustaków 
ceramicznych), 
- ściany otynkowane, 
- ściany pokryte powłokami malarskimi i pocienionymi tynkami. 
Mogą być ocieplane inne podłoża ścienne, jak: wykończone witromozaiką, fakturą grysową, płytkami ceramicznymi, drewnem i materiałami drewnopochodnymi, cegłą szkliwioną, wodoodporną płytą gipsowokartonową i innymi materiałami na podstawie indywidualnych aprobat technicznych dla określonych systemów. 
W przypadku istniejących budynków szczególnie ważne jest bardzo dokładne sprawdzenie jakości podłoża 
	,r.-- 	ściennego. Dotyczy to jego wytrzymałości powierzchniowej, stopnia równości i płaskości powierzchni oraz 
	( 		czystości. 
		- 	Nie można wykonywać ocieplenia ścian w przypadk.-u odspajania się zewnętrznej warstwy materiału ściennego, 
powierzchniowego łuszczenia się podłoża lub widocznych zmian destrukcyjnych. W takich sytuacjach niezbędne jest usunięcie tej warstwy. 
Również powłoki malarskie i tynki cienkowarstwowe, które łuszczą się i odspajają od podłoża muszą być usunięte, np. metodą piaskowania, strumieniem wody pod ciśnieniem lub za pomocą drucianych szczotek. 
W przypadku wszystkich powierzchni budynków istniejących zaleca się ich oczyszczenie przez zmycie wodą pod ciśnieniem. 
Oceny jakości podłoża powinien dokonać projektant ocieplenia. \\' przypadku wątpliwości co do wytrzymałości podłoża, należy sprawdzić jego w)trzymałość na rozciąganie metodą pul! ojJ. używając odpowiedniego urządzenia badawczego. 
Wytrzymałość ta powinna wynosić co najmniej 0,08 MPa. Przy braku takiego urządzenia należy wykonać próbę przyczepności. Należy postąpić wtedy w sposób następujący .. 
Powierzchnię podłoża oczyścić z kurzu, pyłu, słabo związanych z podłożem pawlak m:tlarskich i tynków. 
Próbki materiału izolacyjnego o wymiarach ok. 100 x 100 mm należy przykleić w różnych miejscach elewacji (810 próbek). Klej przygotowany zgodnie z zaleceniami systemowymi rozprowadzić na całej powierzchni próbki na grubość około 10 mm. Próbkę docisnąć do podłoża. Przyczepność sprawdzać po 3 dniach poprzez próbę ręcznego odrywania przyklejonej próbki. Można przyjąć, że podłoże charakteryzuje się wystarczającą wytrzymałością, jeżeli podczas próby odrywania materiał izolacyjny ulegnie rozerwaniu. \\' przypadku oderwania 

całej próbki z klejem i warstwą fakturową konieczne jest oczyszczenie elewacji ze słabo związanej z podłożem warstwy. Podłoże zagruntować środkiem zwiększającym przyczepność. Jeżeli ponowna próba da wynik negatywny, należy rozważyć dodatkowe mocowanie mechaniczne lub odpowiednie przygotowanie podłoża, 
W przypadku ścian charakteryzujących się odpowiednią wytrzymałością, ale odznaczających się zbyt dużą nierównością powierzchni, należy wykonać warstwę wyrównawczą. 
Przy nierównościach podłoża do 10 mm - należy zastosować szpachlówkę systemową lub zaprawę cementową I :3 z dodatkiem dyspersji akrylowej w ilości ok. 4-5% (wag.). 
Przy nierównościach podłoża od 10 do 20 mm - należy zastosować takie same rozwiązania jak wyżej, ale wykonywać je w kilku warstwach. 
W przypadku nierówności powyżej 20 mm, należy zastosować naprawę przez naklejenie materiału termoizolacyjnego o odpowiedniej grubości. 
W takim przypadku zaleca się dodatkowe mocowanie warstwy zasadniczej układu ociep[eniowego za pomocą łączników mechanicznych. 
W każdym przypadku przygotowanie podłoża ściennego do robót ociep[eniowych powinno być szczegółowo określone w opisie technicznym do projektu, w oparciu o instrukcję systemodawcy. 
Specjalnego potraktowania wymaga ściana wykonana w technologii wielkopłytowej. 
Niezależnie od podanego wyżej szerokiego zakresu prac sprawdzających, niezbędna jest także dokładna ocena stanu wypełnienia połączeń międzypłytowych [9] kitami plastycznymi "O[kit" [ub "Po[kit" . W przypadku złego stanu kitów (wybrzuszenia, spękania, wycieki) należy je usunąć i pozostawić spoinę nie wypełnioną· 
Jeżeli natomiast stan wypełnienia jest prawidłowy, to kit może pozostać w spoinach. Przy robotach ociepieniowych z zastosowaniem styropianu kit nie może się z nim bezpośrednio stykać. Styk musi być zabezpieczony warstwą zaprawy klejącej. Uniknie się w ten sposób niebezpieczeństwa rozmiękczającego oddziaływania składników kitu na styropian. 
3.4.3. Wykonywanie ocieplenia 3.4.3.1. Roboty Z 'QlStosOwaniem styropianu Pn.yklejanie płyt 
Przed przyklejeniem płyty powinny być odpowiednio wysezonowane. Na budowie płyty nie powinny być wystawione na działanie warunków atmosferycznych przez czas dłuższy niż 7 dni; pożółkłe powierzchnie płyt muszą być przed ich zastosowaniem zeszlifowane i odpylone. 
Płyty styropianowe należy mocować do podłoża poziomo (wzdłuż dłuższej krawędzi) - z zachowaniem mijankowego układu spoin pionowych. Nie mogą tworzyć się spoiny krzyżowe. Spoiny płyt nie mogą znajdować się na pęknięciach w ścianie oraz na przejściach między różnymi materiałami ściennymi. Na całej powierzchni ocieplanej ściany płyty powinny dokładnie przylegać do siebie. Niedopuszcza[ne jest występowanie masy klejącej w spoinach. Nakładanie masy klejącej następuje tzw. metodą "pasmowo-punktową". Szerokość pasma masy klejącej wzdłuż obwodu płyty powinna wynosić co najmniej 3 cm. Na pozostałej powierzchni masę należy rozłożyć plackami o średnicy 8-12 cm. Łączna powierzchnia nałozonej masy klejącej powinna obejmować co najmniej 40%. Ilość masy klejącej i grubość jej warstwy zależą od stanu podłoza, musi być jednak zapewniony dobry styk ze ścianą, co gwarantuje uzyskanie wymaganej przyczepności. W praktyce grubość warstwy masy klejącej nie powinna przekraczać [ cm. Po nałożeniu masy klejącej na płytę należy ją bezzwłocznie przyłożyć do ściany i dokładnie docisnąć. Płyty świezo przyklejanej nie wolno dociskać po raz drugi ani jej poruszać. 
Płyty styropianowe przykleja się pasami od dołu 00 góry, po uprzednim przymocowaniu listwy startowej. 
Na ścianach z prefabrykatów, płyty styropianowe należy tak przyklejać, aby styki między nimi nie pokrywały się ze złączami ścian. Spoiny między płytami nie mogą też przebiegać w naroz:ach otworów (np. okien), ani na rysach i pęknięciach w ścianie. 
Powierzchnia przyklejanych płyt styropianowych powinna być równa, a szpary między nimi większe niż 2 mm, wypełnione paskami styropianu. Całą powierzchnię po zakotlczeniu klejenia, a przed rozpoczęciem \\:konywania warstwy zbrojonej, należy dokładnie wyrównać przez przetarcie papierem ściernym. 
DodatkOll.'e mocowallie mechanicZIle 
Warunki dodatkowego mocowania mechanicznego za pomocą łączników powinien określać projekt 

techniczny. Projekt powinien podawać liczbę łączników, ich rozmieszczenie, z uwzględnieniem wysokości budynku, stref krawędziowych, ich długość i rodzaj, a także numer dokumentu dopuszczającego do stosowania. 
Zaleca się stosowanie co najmniej 4 - 5 łączników na I 012• Długość łączników powinna wnikać z rodzaju podłoża oraz grubości materiału izolacji cieplnej, przy czym głębokość zakotwienia w podłożu powinna wynosić co najmniej 6 cm. Zaleca się także, aby przy grubości styropianu powyżej 15 cm stosować dodatkowe mocowanie za pomocą łączników. Zastosowanie łączników mechanicznych nie może spowodować wichrowania się i lokalnego podnoszenia się płyt styropianowych. 
Do mocowania mechanicznego można przystąpić nie wcześniej niż po upływie 24 h od przyklejenia płyt. 
Wykonywanie warstwy zbrojonej 
Warstwę zbrojoną należy wykonywać na odpylonych po przeszlifowaniu płytach styropianowych nie wcześniej niż po 3 dniach od przyklejenia płyt, ale nie później niż po 3 miesiącach, jeżeli przyklejenie nastąpiło w okresie wiosenno - letnim. W tym przypadku należy dokonać bardzo starannego przeglądu stanu technicznego styropianu, ze zwróceniem szczególnej uwagi na przyklejenie do podłoża i ich zwichrowanie. Po takim czasie wymagane jest przeszlifowanie powierzchni i jej odpylenie oraz ewentualne dodatkowe przymocowanie do podłoża za pomocą łączników. 
Warstwę zbrojoną należy wykonywać w jednej operacji, rozpoczynając od góry ściany. 
Po nałożeniu masy klejącej należy natychmiast bardzo dokładnie wtopić w nią napiętą siatkę zbrojącą, stosując zalecane przez systemodawcę narzędzia. Siatka zbrojąca powinna być całkowicie niewidoczna. Siatka zbrojąca nie może w żadnym przypadk-u leżeć bezpośrednio na płytach styropianowych. 
Zużycie masy klejącej do wykonania warstwy zbrojonej określa instrukcja systemodawcy. Łączna grubość warstwy zbrojonej powinna być taka, aby układ ociepleniowy spełniał wszystkie podane wyżej wymagania techniczne. 
Przed przyklejeniem siatka zbrojąca nie może być magazynowana w warunkach bezpośredniego działania czynników atmosferycznych, a szczególnie słońca, które powoduje rozciąganie się rolki i - w konsekwencji widoczną deformację w czasie przyklejania siatki na ścianie. Szczególnie jest to istotne w przypadku siatek w ciemnych kolorach i siatek z tworzyw sztucznych. 
Przy stosowaniu dodatkowego mocowania mechanicznego za pomocą łączników, muszą one być mocowane pod warstwą zbrojoną. 
Pasy siatki zbrojącej powinny być przyklejane na zakład, szerokości ok. 10 cm. Zakłady siatki nie mogą pokrywać się ze spoinami między płytami styropianowymi. O ile nie są stosowane kątowniki narożne z siatki, to na narożnikach zewnętrznych siatka powinna zachodzić z obu stron na odległość co najmniej 10 cm. 
Na narożnikach otworów w elewacji (np. okien) należy umieścić ukośne dodatkowe kawałki siatki (ok. 20 x 30 cm). 
W części parterowej, a także na cokołach (jeżeli są ocieplane), należy zastosować dwie warstwy siatki zbrojącej lub tzw. siatkę pancerną. 
Wykonywanie wyprawy tynkarskiej 
Wyprawę tynkarską należy wykonywać nie wcześniej niż po 3 dniach od wykonania warstwy zbrojonej i nie później niż po 3 miesiącach od wykonania tej warstwy. 
Wyprawę tynkarską należy wykonywać zgodnie z przewidzianą w projekcie fakturą. Zaleca się unikać wykonywania wyprawy bez wyraźnej faktury, gdyż przy dużych powierzchniach nagrzewania mogą ujawniać się widoczne pęknięcia skurczowe. 
Masę tynkarską należy rozprowadzać za pomocą kielni, pac lub aparatu tynkarskiego, zawsze w kierunku świeżo nałożonej warstwy. Bezpośrednio po nałożeniu, - warstwę wyprawy należy przeciągnąć pacą stalową, z tworzywa sztucznego lub gąbki poliuretanowej - w zależności od tego, jaką ma się uzyskać fakturę. 
W celu uniknięcia widocznych płaszczyzn styku miedzy wyschniętym a świeżo nakładaną masą tynkarską, należy zapewnić wystarczającą liczbę robotników, co pozwoli na płynne wykonywanie wypraw. 
Proces schnięcia wypraw, niezależnie od ich charakteru, polega na odparowaniu wody oraz ewentualnym wiązaniu i hydratacji spoiwa mineralnego. \\" warunkach niskiej temperatury otoczenia oraz przy dużej wilgotności względnej powietrza, schnięcie jest dłuższe. 
Wyprawy tynkarskie o spoiwie mineralnym. w warunkach niekorzystnej sytuacji cieplno-wilgotnościowej, wysychają 

r.( 
, 

z nier6wnomiernym wybarwieniem powierzchni, a często także z białymi wykwitami - nalotami 
Są to tzw. "wysolenia" (wykwity), które z punktu widzenia właściwości techniczno-użytkowych wypraw nie stanowią wady; z czasem zjawisko to zanika. Poszczególni systemodawcy mają opracowane sposoby likwidacji wykwitów. Najczęściej usuwa się je przez zmycie powierzchni rozcieńczonym kwasem nieorganicznym. 
W celu uniknięcia tego ~awiska moma wykonywać wyprawę mineralną bez pigmentu, a wykańczać powierzchnię farbą elewacyjną, mającą dokument dopuszczający do stosowania. 
Każdego rodzaju przejścia między rómymi systemami ocieplającymi i sąsiadującymi z nimi elementami budowlanymi, jak; balustrady, parapety itd. muszą być wykonane w sposób gwarantujący ich szczelne zabezpieczenie przed opadami. W tym przypadku nale~ stosować m.in. rómego rodzaju taśmy uszczelniające typu rozpręmego. 
Wszystkie szczeliny dylatacyjne istniejące w ocieplanej ścianie muszą być wykonane również w warstwie ocieplającej. Jako wypełnienie szczelin mogą być stosowane m.in. profile dylatacyjne. 
3.4.3.1. Roboty Z zastosowaniem płyt Z wełny mineralnej Mocowanie płyt . 
Płyty nale~ mocować do podłoża za pomocą łączników oraz zapraw klejących, niezalemie od wysokości budynku i rodzaju ściany. 
Dopuszczalne jest mocowanie za pomocą zaprawy klejącej jedynie płyt l~elo\rych, pod warunkiem, że wysokość budynku nie przekracza 20 m, a wytrzymałość podłoża ściennego na roZl)'wanie jest > 0,08 MPa. Dla takiego przypacil.-u musi być wydana aprobata techniczna. 
W celu przykIejania płyt z wełny mineralnej do podłoża, nale~ na całą powierzchnię montażową dwukrotnie nało~ć zaprawę klejącą: najpierw na tzw. "zdarcie", a następnie od razu właściwą warstwę zaprawy klejącej. Po nałożeniu zaprawy na całą powierzchnię, nale~ ją przeciągnąć pacą ząbkowaną, o \\)miarach ząbków około 10 x 10 mm. 
Płyty z nałożoną zaprawą klejącą nale~ natychmiast układać poziomo metodą na "mijankę", rozpoczynając klejenie od listwy startowej. Nie mogą tworzyć się spoiny krzyżowe. Spoiny płyt nie mogą leżeć na pęknięciach lub na przejściach między różnymi mateńałami ściennymi Spoiny między płytami nie mogą też przebiegać w narożach otworów (np. okiennych). Szczelin między płytami nie wolno wypełniać zaprawą klejącą, Ewentualne szczeliny nale~ wypełniać klinami z wełny mineralnej. 
Przy stosowaniu płyt z wełny mineralnej nale~ zwrócić szczególną uwagę na to, aby przy cięciu, szlifowaniu, łamaniu i wycinaniu otworów, wykonawcy robót byli odpowiednio zabezpieczeni przed szkodliwym działaniem pyłów. 
Mocowanie mecluiniczne 
Nale~ stosować wyłącznie łączniki mające dokument dopuszczając)' do stosowania w budownictwie. 
Do mocowania za pomocą łączników mechanicznych moma przystąpić najwcześniej po upływie doby od przyklejenia płyt. Długość, rozmieszczenie i rodzaj łączników mechanicznych powinien określać projekt techniczny ocieplenia ściany. Zaleca się, aby liczba łączników na I m2 płyt wynosiła 4-6 szt. Długość łączników powinna być taka, żeby głębokość osadzenia w przypadku podłoża z betonu i cegły pełnej wynosiła co najmniej 5 cm, a w przypadku podłoża z betonu komórkowego i cegły dziurawki - głębokość osadzenia powinna wynosić od 8 do 9 cm. 
Wykonywanie warstwy zbrojonej 
Do wykonywania warstwy zbrojonej można stosować wszystkie rodzaje siatek zbrojących. 
Do wykonywania warstwy zbrojonej można przystąpić nie wcześniej niż po 3 dniach od przyklejenia płyt. 
Warstwę zbrojoną nale~ wykonywać w jednej operacji. Najpierw należy nałożyć warstwę zaprawy klejącej na całą montażową powierzchnię płyt w ilości ok. 2/3 przewidzianej ilości, a następnie natychmiast wtopić w nią napiętą siatkę zbrojącą. 
Następnie należy nałożyć drugą część zaprawy klejącej i dokładnie wyrÓwl1.?~ powierzchnię. Siatka zbrojąca powinna być całkowicie zatopiona w zaprawie klejącej. Zużycie zapraw)' klejącej do wykonywania warstwy zbrojonej określa systemodawca technologii ociepleniowej. Łączniki powinny być mocowane pod warstwą zbrojoną. 
Pasy siatki zbrojącej powinny być przyklejane na zakład, szerokości ok. 10 cm. Zakłady siatki zbrojącej nie powinny pokrywać się ze spoinami między płytami. Na narożnikach otworów \\ de\\acji należy umieścić ukośne, dodatkowe kawałki siatki (o wymiarach około 20 x 30 cm). 
--- -~_._~ --- 

Na części parterowej oraz na cokołach Oeteli są ocieplane) nalety zastosować dwie warstwy siatki zbrojącej lub tzw. siatkę pancerną. 
Wykonywanie H(Yprawy tynkarskiej 
Wyprawę tynkarską należy wykonywać nie wcześniej niż po 3 dniach od przymocowania płyt z wełny mineralnej. 
Wyprawę należy wykonywać według technologii systemodawcy, zgodnie z fakturą określoną w projekcie technicznym. 
Zaleca się unikania powierzchni bez widocznej faktury, gdyż przy silnym nagrzewaniu mogą być widoczne rysy skurczowe. Przy wykonywaniu wypraw mineralnych mogą okresowo pojawiać się wykwity solne, które nie zaliczają się do wad technicznych. Wykwity te z biegiem czasu ulegają zanikowi. 
Wyprawa tynkarska może być dodatkowo pokryta powloką elewacyjną, dopuszczoną do stosowania w budownictwie. 
3.4.3.3. Odbiór robót 
Przedmiotem odbioru powinny być poszczególne fazy robót: - przygotowanie podłoża ściennego, 
- zamocowanie płyt termoizolacyjnych, 
- wykonanie warstwy zbrojonej, 
- wykonanie wyprawy tynkarskiej, 
- wykonanie obróbek blacharskich. 
Poszczególne fazy robót zanikających powinny być odebrane przez kierownika budowy i inspektora nadzoru i wpisane do Dziennika budowy. Po zakończeniu całości robót ociepleniowych łącznie z obróbkami blacharskimi, należy dokonać końcowego odbioru robót i sporządzić protokół odbioru. 
Przy odbiorze końcowym należy ocenić następujące elementy ocieplenia: 
	- równość 	powierzchni 	- 	według 	wymagań 	normowych 	jak 	dla 	III 	kat. 	tynków 
zewnętrznych, 
- jednolitość faktury, 
- jednolitość koloru, 
- prawidłowość wykonania wszystkich szczegółów ociepleń i ich zgodność z dokumentacj ą, 
	- prawidłowość 	połączenia 	ocieplenia 	z 	innymi 	rozwiązaniami 	elewacji 	ścian. 
Wykonane ocieplenie powinno być jednolite, bez spękań, rys, pofalowań, 
zagłębień, ubytków oraz widocznych połączeń między poszczególnymi fragmentami wypraw. 
W przypadku wys.tąpieniajakichkolwiek nieprawidłowości i usterek, wykonawca robót jest zobowiązany do ich usunięcia.